پرش به محتوا
آموزش

خلاصه‌سازی متن با هوش مصنوعی؛ جزوه، مقاله و گزارش را کوتاه کنید و درستی‌اش را بسنجید

متن بلند را در چت بچسبانید و خلاصه‌ای به اندازه و شکل دلخواه بگیرید. با پرامپت‌های آماده، روش بررسی خلاصه با متن اصلی و چند مدل رایگان برای شروع.

تیم گیسو ۸ دقیقه مطالعه

شب قبل از امتحان، جزوهٔ بیست‌صفحه‌ای درس را باز کرده‌اید و می‌دانید فقط یک ساعت وقت دارید. یا مدیری هستید که گزارش هفتگی تیم را باید قبل از جلسهٔ فردا بخوانید. در هر دو حالت، خلاصه‌سازی متن با هوش مصنوعی کار را کوتاه می‌کند، به شرط اینکه درست از آن بخواهید و جوابش را بسنجید. این راهنما همین دو کار را نشان می‌دهد: پرامپت‌هایی که کپی می‌کنید و روشی که خلاصه را با متن اصلی می‌سنجد.

متن را چطور به چت بدهیم

ساده‌ترین راه این است که متن را در پیام بچسبانید. اگر فایل دارید، در اپ گیسو می‌توانید آن را بفرستید. در چت رایگان فقط متن می‌پذیرد، پس متن را کپی کنید.

در گیسو چند مدل برای شروع رایگان است. در اپ گیسو و اپلیکیشن اندروید، بعد از ورود با شمارهٔ موبایل، مدل‌هایی که کنارشان برچسب «رایگان» دارند بدون شارژ جواب می‌دهند. برای خلاصهٔ یک جزوه یا یک مقالهٔ معمولی همین‌ها معمولاً کافی‌اند. فهرست و شرایطشان در راهنمای مدل‌های رایگان آمده است.

پرامپت اول: خلاصه به اندازهٔ دلخواه

مهم‌ترین چیزی که باید در پرامپت بگویید «طول» و «شکل» خلاصه است. «این را خلاصه کن» جوابی می‌دهد که نه کوتاه است نه کامل. این نمونه را امتحان کنید:

متن زیر را در پنج نکتهٔ کوتاه خلاصه کن. هر نکته بیشتر از دو جمله نباشد. اگر عدد، تاریخ یا نام کسی در متن هست، همان‌طور که نوشته شده بیاور. در آخر یک جمله بنویس که مهم‌ترین نتیجهٔ متن چیست.
[متن را اینجا بچسبانید]

اگر خلاصه را برای خودتان می‌خواهید، شکل «نکته‌به‌نکته» بهتر است. اگر قرار است برای کسی بفرستید، بگویید «در دو بند». شکل جواب را هر طور بخواهید می‌توانید بگویید: جدول، فهرست شماره‌دار یا یک پاراگراف.

پرامپت دوم: خلاصهٔ جزوه برای مرور شب امتحان

خلاصهٔ درسی با خلاصهٔ خبری فرق دارد. در درس باید تعریف‌ها و مثال‌ها بمانند. این پرامپت همین را می‌خواهد و در پایان شما را امتحان می‌کند:

این جزوهٔ درس [نام درس] است. آن را برای مرور شب امتحان خلاصه کن. تعریف‌های اصلی را با همان عبارت جزوه بیاور، برای هر مفهوم یک مثال کوتاه بنویس و در آخر پنج سؤال تشریحی کوتاه از من بپرس تا خودم را بسنجم.
[متن جزوه]
بعد از جواب پنج سؤال، از مدل بخواهید پاسخ‌هایتان را با جزوه مقایسه کند و اشتباه‌ها را بگوید. این کار کمک می‌کند بدانید کدام قسمت را هنوز نخوانده‌اید.

پرامپت سوم: گزارش اداری برای تصمیم‌گیری

وقتی مدیر هستید، خلاصه باید به تصمیم کمک کند. از مدل بخواهید جدا کند چه چیزی خبر است، چه چیزی مشکل است و چه چیزی منتظر تصمیم شماست:

این گزارش هفتگی تیم است. آن را در سه بخش خلاصه کن: «کارهای انجام‌شده»، «مشکل‌ها و ریسک‌ها» و «چیزهایی که به تصمیم من نیاز دارد». هر بخش حداکثر پنج بند باشد. اگر در متن چیزی مبهم بود، جدا زیر عنوان «سؤال‌های بی‌پاسخ» بنویس.
[متن گزارش]

بخش «سؤال‌های بی‌پاسخ» مهم است. به جای اینکه مدل خودش جای خالی را پر کند، آن را نشان می‌دهد و شما می‌دانید از چه کسی بپرسید.

یک نمونهٔ کامل: قبل و بعد

برای اینکه ببینید پرامپت اول چه می‌کند، این پاراگراف ساختگی را در نظر بگیرید که از یک گزارش فروش کافه آمده است:

در ماه آبان فروش کافه نسبت به مهر حدود ۱۲ درصد بیشتر شد. بیشترین رشد مربوط به دسرها بود، اما فروش قهوهٔ دمی ثابت ماند. هزینهٔ مواد اولیه به دلیل گران‌شدن شیر بالا رفت و حاشیهٔ سود کمی کم شد. دو نفر از کارکنان شیفت شب مرخصی گرفتند و چند بار سفارش‌ها دیر آماده شد. پیشنهاد می‌شود منوی دسر گسترش یابد و قیمت نوشیدنی‌های شیری بازبینی شود.

اگر همین متن را با پرامپت اول بدهید، خلاصه‌ای از این جنس می‌گیرید:

  • فروش آبان حدود ۱۲ درصد بیشتر از مهر بود.
  • رشد از دسرها آمد و فروش قهوهٔ دمی ثابت ماند.
  • گران‌شدن شیر هزینه را بالا برد و حاشیهٔ سود کم شد.
  • کمبود نیرو در شیفت شب باعث دیر آماده‌شدن چند سفارش شد.
  • پیشنهاد: گسترش منوی دسر و بازبینی قیمت نوشیدنی‌های شیری.

نتیجهٔ نهایی هم می‌تواند این جمله باشد: «فروش بالا رفته، ولی هزینهٔ شیر و کمبود نیروی شب حاشیهٔ سود و سرعت سرویس را تهدید می‌کند». حالا دو چیز را بسنجید: عدد ۱۲ درصد با متن می‌خواند، و همهٔ پنج نکته در متن اصلی هست. اگر خلاصه عددی داشت که در متن نبود، همان‌جا باید مشکوک می‌شدید.

خلاصه، چکیده و استخراج نکته یکی نیستند

سه خواستهٔ نزدیک به هم هست که نتیجهٔ متفاوت می‌دهد، و بهتر است نامش را درست بگویید:

  • خلاصه: همان متن، کوتاه‌تر، با همان ترتیب. مناسب مرور و یادداشت‌برداری.
  • چکیده: یک پاراگراف رسمی که هدف، روش و نتیجه را می‌گوید. برای مقاله و گزارش پژوهشی مناسب است.
  • استخراج نکته: فهرستی از تصمیم‌ها، تاریخ‌ها یا کارهای لازم. برای صورت‌جلسه و ایمیل‌های بلند.

برای متن علمی، این پرامپت چکیده می‌سازد:

برای مقالهٔ زیر یک چکیدهٔ فارسی در یک پاراگراف بنویس که این چهار چیز را بگوید: مسئله چه بود، روش چه بود، مهم‌ترین یافته چه بود و محدودیت اصلی کار چیست. ادعایی که در متن نیست اضافه نکن.
[متن مقاله]

و برای صورت‌جلسه یا ایمیلی که زنجیرهٔ طولانی دارد:

در متن زیر فقط کارهایی را که باید انجام شود فهرست کن. برای هر کار بنویس چه کسی مسئول است و مهلتش چه زمانی است. اگر مسئول یا مهلت گفته نشده، بنویس «نامشخص».
[متن جلسه یا ایمیل]

متن بلند را مرحله‌ای خلاصه کنید

وقتی متن خیلی بلند است، بهتر است یک‌جا نفرستید. مدل‌ها در متن بسیار بلند معمولاً بخش‌های میانی را کمتر به یاد می‌آورند. روش مرحله‌ای ساده است:

  1. متن را بخش کنید. بر اساس فصل یا تیتر، هر بخش را جدا بفرستید.
  2. هر بخش را با همان پرامپت خلاصه کنید. الگوی یکسان کمک می‌کند خلاصه‌ها هم‌شکل شوند.
  3. خلاصه‌ها را کنار هم بگذارید. همهٔ خلاصه‌های کوتاه را در یک پیام بچسبانید.
  4. یک خلاصهٔ نهایی بگیرید. بنویسید: «این خلاصه‌ها از یک متن‌اند. آن‌ها را در یک متن یکپارچه و بدون تکرار بنویس.»

اگر منبع شما PDF است، خلاصه‌کردن PDF جزئیات بیشتری دارد.

خلاصه را چطور بسنجیم

خلاصهٔ هوش مصنوعی روان به نظر می‌رسد، حتی وقتی غلط است. به همین دلیل پیش از استفاده، این چهار کار را بکنید:

  • عددها را با متن اصلی تطبیق دهید. تاریخ، درصد، مبلغ و نام آدم‌ها جاهایی هستند که بیشتر خطا می‌شود.
  • از مدل جای جمله را بخواهید. بنویسید: «کنار هر نکته بگو از کدام بخش متن آمده». نکته‌ای که منبع ندارد، مشکوک است.
  • یک سؤال از متن بپرسید. اگر جواب خلاصه با جواب متن اصلی فرق داشت، چیزی جا افتاده است.
  • متن حساس را با دقت بیشتری بخوانید. برای قرارداد، نتیجهٔ آزمایش یا گزارش مالی، خلاصه جای خواندن را نمی‌گیرد.
متن‌هایی که اطلاعات شخصی یا محرمانهٔ سازمانی دارند را پیش از چسباندن بخوانید و بخش‌های حساس را حذف کنید.

دربارهٔ اینکه چرا مدل‌ها گاهی جوابی غلط ولی مطمئن می‌دهند، راهنمای توهم هوش مصنوعی را ببینید.

اگر خلاصه خوب نشد

خلاصهٔ ضعیف معمولاً از پرامپت می‌آید، نه از مدل. سه تغییر کوچک کمک می‌کند:

  • بگویید خلاصه را برای چه کسی می‌نویسید: «برای دانش‌آموز کلاس نهم» یا «برای مدیری که فقط دو دقیقه وقت دارد».
  • بگویید چه چیزی را نیاورد: «مثال‌ها را حذف کن» یا «از تکرار مقدمه خودداری کن».
  • اگر یک مدل کافی نبود، همان متن را به مدل دیگری بدهید. در اپ گیسو جابه‌جاکردن مدل یک انتخاب ساده است.

امروز از کجا شروع کنیم

یک متن واقعی که این هفته باید بخوانید انتخاب کنید، پرامپت اول را با پنج نکته امتحان کنید و عددهای خلاصه را با متن اصلی تطبیق دهید. اگر جواب خوب بود، پرامپت را در یادداشت‌های گوشی نگه دارید و دفعهٔ بعد فقط متن را عوض کنید.

امتحان در گیسو چت با هوش مصنوعی حساب رایگان است؛ برای استفاده از مدل‌ها اعتبار لازم دارید.

پرسش‌های پرتکرار

خلاصه‌سازی متن با هوش مصنوعی دقیق است؟

در بیشتر موارد خوب است، ولی صددرصد نیست. مدل ممکن است جزئیاتی را جا بیندازد یا عددی را جابه‌جا بنویسد. خلاصه را با متن اصلی مقایسه کنید، به‌ویژه عدد، نام و تاریخ‌ها را.

برای خلاصه‌کردن متن فارسی کدام مدل بهتر است؟

برای متن‌های معمولی همان مدل‌های رایگان گیسو کافی‌اند. اگر متن تخصصی یا خیلی بلند است، مدل قوی‌تر معمولاً خلاصهٔ دقیق‌تری می‌دهد. می‌توانید یک متن را با دو مدل امتحان کنید و خلاصه‌ها را کنار هم ببینید.

چطور خلاصه را کوتاه‌تر یا بلندتر کنم؟

طول را در پرامپت بنویسید: «در سه جمله»، «در پنج بند کوتاه» یا «در حدود یک‌چهارم متن». بعد از جواب هم می‌توانید بگویید «کوتاه‌ترش کن» یا «جزئیات بخش دوم را بیشتر کن».

می‌شود فایل PDF را هم خلاصه کرد؟

بله، در اپ گیسو می‌توانید فایل بفرستید. در چت رایگان فقط متن می‌پذیرد، پس متن را کپی و در پیام بچسبانید. راهنمای جداگانه‌ای برای خلاصهٔ PDF هم نوشته‌ایم.

متن خیلی بلند را چطور خلاصه کنم؟

آن را به چند بخش تقسیم کنید، هر بخش را جدا خلاصه کنید و در پایان از مدل بخواهید خلاصه‌ها را در یک متن یکپارچه کند. این روش از جاافتادن بخش‌های میانی جلوگیری می‌کند.

نوشتهٔ تیم گیسو همهٔ مطالب وبلاگ خوراک RSS