صاحب یک فروشگاه اینترنتی کوچک لوازم‌التحریر و هدیه، ساعت یازده شب سفارش‌های ده روز را از سایتش خروجی گرفته است: تاریخ، کالا، تعداد، قیمت و شهر. می‌خواهد بداند کدام دسته فروخته، چه چیزی را دوباره سفارش بدهد و آیا عددها تمیزند. تحلیل داده با هوش مصنوعی برای همین کار مناسب است: فایل را در چت می‌فرستید، ایرادها و فرمول‌ها را می‌گیرید و حساب نهایی را به اکسل می‌سپارید.
این راهنما می‌گوید چه فایلی بفرستید و چه بپرسید، و یک آزمایش واقعی را نشان میدهد که همهٔ عددهایش را دوباره با دست حساب کردیم. نتیجه یک قاعدهٔ ساده بود: پیدا کردن ایراد و نوشتن فرمول با مدل، حساب کردن با اکسل.
هوش مصنوعی چطور فایل شما را میخواند؟
در چت روی «+» بزنید و «افزودن فایل» را انتخاب کنید؛ فایل اکسل، CSV یا حتی PDF را می‌توانید بفرستید. متن داخل فایل بیرون کشیده میشود و به مدل می‌رسد. در فایل اکسل، متن هر برگه تا ۵٬۰۰۰ ردیف خوانده میشود و سقف متنی که از هر فایل خوانده میشود ۴۰۰ هزار نویسه (کاراکتر) است. این متن جزو ورودی پیام حساب میشود و با واحد شمارش متن (توکن) هزینه دارد؛ پس هرچه فایل بزرگ‌تر باشد، پیام بلندتر و گران‌تر است.
مهم‌ترین نکته: در چت هیچ کد پایتون یا محاسبه‌گر اکسلی اجرا نمی‌شود. مدل فقط متن فایل را میخواند و جواب را مینویسد. پس جمع و میانگینی که میدهد، حساب خود مدل است و می‌تواند غلط باشد؛ در آزمایش پایین هم غلط شد. مرز کار این است:
| سپردنی به مدل متنی | خودتان در اکسل |
|---|---|
| پیدا کردن غلط تایپی و خانه‌های خالی | جمع کل فروش و سود نهایی |
| توضیح ستون‌ها و ایده برای تحلیل | درصدهای دقیق و مالیات |
| نوشتن فرمول‌های پیچیده (مثل XLOOKUP) | هر عددی که در گزارش رسمی یا پرداخت می‌آید |
| پیشنهاد جدول محوری (Pivot Table) و نمودار | کشیدن نمودار نهایی از عددهای قطعی |
مدل ساختار داده را خوب می‌فهمد؛ ماشین‌حساب نیست.
فایل را پیش از فرستادن مرتب کنید
فایل مرتب جواب بهتری می‌گیرد. پاک‌سازی داده با هوش مصنوعی کار را جلو می‌اندازد، ولی چند کار ساده پیش از فرستادن، کیفیت جواب را خیلی بالا می‌برد. اول اینکه فایل فقط یک ردیف عنوان (Header) داشته باشد، آن هم در سطر اول. نام ستون‌ها روشن باشد؛ «تاریخ سفارش» خیلی بهتر از «ستون یک» است، چون مدل از روی همین نام‌ها می‌فهمد هر عدد چیست.
دوم، در هر برگه فقط یک جدول پیوسته بگذارید. چند جدول کوچک را در یک برگهٔ اکسل کنار هم نچینید؛ مدل مرز جدول‌ها را نمی‌بیند و ردیف‌ها را قاطی میکند. ستون‌های نام مشتری، شمارهٔ تماس و نشانی دقیق را هم حذف کنید؛ هم حریم خصوصی مشتری حفظ میشود و هم پیام کوچکتر و ارزان‌تر میشود. مدل برای تحلیل فروش لازم ندارد بداند خریدار کیست.
سوم، واحدها را بنویسید. کنار عنوان ستون قیمت بنویسید عددها به چه واحدی است و کنار ستون تعداد، اینکه هر عدد یک کالای تکی است یا یک بسته. بی این اطلاعات، مدل حدس می‌زند و ممکن است تحلیل عجیبی بدهد. تاریخ‌ها را هم یک‌شکل بنویسید (مثلاً همه به شکل 1405/07/01)؛ قاطی شدن تاریخ شمسی و میلادی، یا چند شکل نوشتن یک تاریخ، مدل را در مرتب کردن روزها به اشتباه می‌اندازد. پیش از هر تغییری هم یک نسخهٔ پشتیبان از فایل اصلی نگه دارید تا هر وقت لازم شد، دادهٔ دست‌نخورده را داشته باشید.
وقتی فایل بزرگ است
هر برگهٔ اکسل تا ۵٬۰۰۰ ردیف خوانده میشود و بقیه کنار می‌رود؛ مدل هم لزوماً به شما نمی‌گوید که ردیف‌های آخر را ندیده است. برای فایل بزرگ دو راه دارید. یکی اینکه فقط ستون‌ها و ماه‌هایی را بفرستید که سؤالتان به آن‌ها مربوط است. دیگری اینکه اول در خود اکسل با یک جدول محوری جمع هر دسته یا هر روز را بگیرید و همان جدول کوچک را بفرستید؛ مدل روی خلاصه بهتر فکر میکند و هزینهٔ پیام هم کمتر میشود. در هر دو حالت، اولین پیام را برای شناختن فایل بگذارید: «چند ردیف و چه ستون‌هایی می‌بینید؟» اگر عددی که می‌گوید با تعداد ردیف‌های فایل شما نمی‌خواند، پیش از هر تحلیلی همین را روشن کنید.
تحلیل داده با هوش مصنوعی در عمل
یک فایل نمونه با ۲۰ ردیف از سفارش‌های ده روز یک فروشگاه ساختگی درست کردیم و متنش را به gemini-3.8-flash دادیم، با «سبک پاسخ» دقیق. در این فایل سه مشکل را به‌عمد پنهان کردیم: کلمهٔ «لوازم‌التحریر» در یک ردیف با فاصلهٔ معمولی نوشته شد، قیمت واحدِ یک کالا در روز هشتم خالی گذاشته شد و یک ردیف در روز ششم دقیقاً تکرار شد. از مدل خواستیم ایرادها را پیدا کند، فروش کل را حساب کند، نکات کاربردی بگوید و برای بررسی دستی فرمول بدهد.
۱. ایرادهای داده را فهرست کنید.
۲. فروش کل هر دسته (تعداد × قیمت واحد) را حساب کنید و در یک جدول بدهید. بگویید ردیف‌های مشکل‌دار را چطور حساب کردید.
۳. سه نکتهٔ کاربردی برای صاحب فروشگاه بنویسید.
۴. برای اینکه خودم جمع‌ها را در اکسل بررسی کنم، فرمول بدهید (ستون‌ها از A شروع می‌شوند و ردیف ۱ عنوان است).
تاریخ,دسته,کالا,تعداد,قیمت واحد,شهر
1405/07/01,لوازم‌التحریر,دفتر ۱۰۰ برگ,12,85000,تهران
1405/07/01,کیف,کوله‌پشتی ساده,2,1450000,شیراز
1405/07/02,لوازم‌التحریر,خودکار آبی (بستهٔ ۱۰تایی),5,120000,تهران
1405/07/02,هدیه,ماگ سرامیکی,4,320000,اصفهان
1405/07/03,کیف,کیف لپ‌تاپ,1,2100000,تهران
1405/07/03,لوازم‌التحریر,مداد رنگی ۲۴ رنگ,3,260000,مشهد
1405/07/04,هدیه,شمع معطر,6,180000,تهران
1405/07/04,لوازم التحریر,دفتر ۱۰۰ برگ,8,85000,تبریز
1405/07/05,کیف,کوله‌پشتی ساده,3,1450000,تهران
1405/07/05,هدیه,ماگ سرامیکی,2,320000,شیراز
1405/07/06,لوازم‌التحریر,خودکار آبی (بستهٔ ۱۰تایی),10,120000,اصفهان
1405/07/06,لوازم‌التحریر,خودکار آبی (بستهٔ ۱۰تایی),10,120000,اصفهان
1405/07/07,هدیه,جعبهٔ کادویی,15,45000,تهران
1405/07/07,کیف,کیف پول چرمی,2,890000,مشهد
1405/07/08,لوازم‌التحریر,مداد رنگی ۲۴ رنگ,4,,تهران
1405/07/08,هدیه,شمع معطر,3,180000,تبریز
1405/07/09,کیف,کیف لپ‌تاپ,2,2100000,اصفهان
1405/07/09,لوازم‌التحریر,دفتر ۱۰۰ برگ,20,85000,تهران
1405/07/10,هدیه,ماگ سرامیکی,5,320000,تهران
1405/07/10,کیف,کوله‌پشتی ساده,1,1450000,شیراز
۱. فهرست ایرادهای داده
1. ناهماهنگی نوشتاری در نام دسته (نیم‌فاصله/فاصله): در ردیف تاریخ 1405/07/04 دسته به‌صورت «لوازم التحریر» (با فاصله معمولی) ثبت شده، در حالی که در سایر ردیف‌ها «لوازم‌التحریر» (با نیم‌فاصله) است. این موضوع باعث تفکیک نادرست در گزارش‌ها و توابع اکسل میشود.
2. فقدان داده (Missing Value): در ردیف تاریخ 1405/07/08، قیمت واحد «مداد رنگی ۲۴ رنگ» خالی ثبت شده است.
3. ثبت تکراری احتمالی (Duplicate): در تاریخ 1405/07/06 دو تراکنش کاملاً یکسان با تمام مشخصات برابر (خودکار آبی، تعداد ۱۰، قیمت ۱۲۰۰۰۰، شهر اصفهان) ثبت شده است که احتمالاً خطای ثبت دوبارۀ یک سفارش است.
4. خطا در سال تاریخ: سال تمامی داده‌ها 1405 ثبت شده که تاریخی در آینده است و احتمالاً اشتباه تایپی در ثبت سال شمسی بوده است.
5. نبود ستون شناسهٔ سفارش (Order ID): به دلیل نبود شماره فاکتور یا کد سفارش، تشخیص قطعی اینکه ردیف‌های مشابه دو خریدِ همزمان بوده‌اند یا یک تراکنش تکراری، با قطعیت ممکن نیست.
۲. فروش کل هر دسته و نحوه برخورد با موارد مشکل‌دار
تصمیم‌گیری برای داده‌های مشکل‌دار:
- دسته «لوازم التحریر»: با «لوازم‌التحریر» یکپارچه شد.
- قیمت خالی مداد رنگی: با مراجعه به ردیف تاریخ
1405/07/03، قیمت واحد همین کالا۲۶۰,۰۰۰استخراج و در تعداد ضرب شد ($4 \times 260,000 = 1,040,000$). - ردیف تکراری خودکار: جدول زیر در دو حالت آورده شده است؛ حالت اول با فرض معتبر بودن هر دو سفارش، و حالت دوم با حذف یک ردیف تکراری (مبلغ
۱,۲۰۰,۰۰۰).
| دسته | فروش کل (با احتساب هر دو ردیف تکراری) | فروش کل (با حذف یک ردیف تکراری) | سهم از کل فروش (حالت اول) |
|---|---|---|---|
| کیف | ۱۶,۷۸۰,۰۰۰ | ۱۶,۷۸۰,۰۰۰ | ۵۶.۳٪ |
| لوازم‌التحریر | ۷,۲۲۰,۰۰۰ | ۶,۰۲۰,۰۰۰ | ۲۴.۲٪ |
| هدیه | ۵,۸۱۵,۰۰۰ | ۵,۸۱۵,۰۰۰ | ۱۹.۵٪ |
| جمع کل | ۲۹,۸۱۵,۰۰۰ | ۲۸,۶۱۵,۰۰۰ | ۱۰۰٪ |
۳. سه نکتهٔ کاربردی برای صاحب فروشگاه
1. تمرکز بر دستهٔ «کیف» برای بیشترین سهم درآمدی: دستهٔ کیف با وجود تعداد سفارش کمتر نسبت به لوازم‌التحریر، بیش از ۵۶٪ ارزش فروش را تشکیل داده است (به‌ویژه کوله‌پشتی و کیف لپ‌تاپ). روی موجودی این کالاها و تبلیغات متمرکز شوید تا کسری کالا پیش نیاید.
2. پیک تقاضای فصلی «لوازم‌التحریر» و فرصت بسته‌بندی تجمیعی (Bundle): اقلامی مانند دفتر و خودکار فروش پرتکراری دارند. برای افزایش ارزش میانگین سبد خرید (AOV)، بسته‌های ترکیبی پیشنهاد دهید (مثلاً پک ۱۰تایی دفتر + خودکار + مدادرنگی با تخفیف ۵ درصدی).
3. تمرکز جغرافیایی روی تهران و پتانسیل رشد در شهرستان‌ها: تهران بیش از نیمی از سفارش‌ها را به خود اختصاص داده است؛ برای شهرهایی مثل مشهد، اصفهان و تبریز می‌توان با کمپین‌های ارسال سریع‌تر یا تخفیف هزینه پستی، حجم فروش را بالا برد.
۴. فرمول‌های اکسل برای بررسی و محاسبه
فرض می‌کنیم داده‌ها در محدودهٔ A1:F21 قرار دارند (ردیف ۱ عنوان، ستون A تاریخ، B دسته، C کالا، D تعداد، E قیمت واحد، F شهر):
گام اول (آماده‌سازی داده‌ها):
1. یکدست کردن نام‌ها: در ستون B، کلیدهای Ctrl + H را بزنید و عبارت «لوازم التحریر» را با «لوازم‌التحریر» جایگزین کنید.
2. پر کردن قیمت خالی: در سلول E16 عدد 260000 را وارد کنید.
روش اول: با ایجاد ستون کمکی «مبلغ کل» (پیشنهادی و ساده‌تر)
- در سلول
G1بنویسید:مبلغ کل - در سلول
G2فرمول زیر را وارد کرده و تاG21به پایین بکشید:
=D2*E2- سپس برای جمع هر دسته از فرمول
SUMIFاستفاده کنید: - فروش کیف:
=SUMIF($B$2:$B$21, "کیف", $G$2:$G$21)- فروش لوازم‌التحریر:
=SUMIF($B$2:$B$21, "لوازم‌التحریر", $G$2:$G$21)- فروش هدیه:
=SUMIF($B$2:$B$21, "هدیه", $G$2:$G$21)روش دوم: بدون ستون کمکی (فرمول یک‌مرحله‌ای)
اگر نمی‌خواهید ستون G را اضافه کنید، می‌توانید مستقیماً از تابع SUMPRODUCT استفاده کنید:
- فروش کیف:
=SUMPRODUCT(($B$2:$B$21="کیف") * $D$2:$D$21 * $E$2:$E$21)- فروش لوازم‌التحریر:
=SUMPRODUCT(($B$2:$B$21="لوازم‌التحریر") * $D$2:$D$21 * $E$2:$E$21)- فروش هدیه:
=SUMPRODUCT(($B$2:$B$21="هدیه") * $D$2:$D$21 * $E$2:$E$21)مدل هر سه مشکل را پیدا کرد: ناهماهنگی نیم‌فاصله را دید، قیمت خالی را گرفت و ردیف تکراری را هم گزارش داد. برای هر کدام هم راه منطقی پیشنهاد داد؛ مثلاً قیمت خالی را از روی همان کالا در روز سوم پر کرد و جمع را یک بار با ردیف تکراری و یک بار بی آن داد. جمع کیف و هدیه درست بود، ولی جمع لوازم‌التحریر دقیقاً یک میلیون کم بود و برای همین هر دو جمع کل هم غلط شد:
| عدد | آنچه مدل نوشت | عدد درست (حساب دوباره با دست) |
|---|---|---|
| لوازم‌التحریر، با ردیف تکراری | ۷٬۲۲۰٬۰۰۰ | ۸٬۲۲۰٬۰۰۰ |
| لوازم‌التحریر، بدون ردیف تکراری | ۶٬۰۲۰٬۰۰۰ | ۷٬۰۲۰٬۰۰۰ |
| جمع کل، با ردیف تکراری | ۲۹٬۸۱۵٬۰۰۰ | ۳۰٬۸۱۵٬۰۰۰ |
| جمع کل، بدون ردیف تکراری | ۲۸٬۶۱۵٬۰۰۰ | ۲۹٬۶۱۵٬۰۰۰ |
دو لغزش دیگر هم داشت. مدل سال ۱۴۰۵ را یک «تاریخ در آینده» و خطای تایپی دانست؛ چون درک آن از زمانِ حال به داده‌های آموزشی‌اش محدود است. همچنین ادعا کرد تهران «بیش از نیمی» از سفارش‌ها را دارد، در حالی که تهران ۹ سفارش از ۲۰ سفارش (۴۵ درصد) را ثبت کرده بود. در عوض، فرمول‌هایی که داد (SUMIF با ستون کمکی و SUMPRODUCT) درست بودند و اگر در اکسل اجرا می‌شدند، همین اشتباه یک میلیونی را نشان می‌دادند. درسش روشن است: چت اکسل را اجرا نمیکند؛ بگذارید ایراد پیدا کند و فرمول بنویسد، و حساب را به اکسل بسپارید.
پرسش‌هایی که ارزش پرسیدن دارند
در تحلیل داده‌های فروش با هوش مصنوعی، پرسش کلی جواب کلی می‌گیرد. این چهار متن درخواست (پرامپت) را کپی کنید و جاهای خالی را پر کنید:
[فرمول]
قدم‌به‌قدم در گیسو
کار در چت گیسو پنج قدم دارد:
- مدل مناسب را انتخاب کنید. برای خطایابی و استدلال روی عددها، یک مدل استدلالی را پیشنهاد می‌کنیم. در حالت ساده، «تحلیل و ریاضی» را انتخاب کنید.
- فایل را پیوست کنید. روی «+» بزنید، «افزودن فایل» را انتخاب کنید و نسخهٔ مرتب‌شدهٔ فایل فروش را بفرستید.
- اول ایرادها را بخواهید. پیش از هر حسابی، بخواهید داده‌ها را بررسی کند و اشتباه‌های ثبت را نشان دهد.
- فرمول بگیرید و کپی کنید. برای هر گزارشی که لازم دارید، فرمول دقیق بخواهید. فرمول‌ها را با دکمهٔ «کپی کد» بردارید و در فایل اکسل بچسبانید.
- نکته و ایده بپرسید. آخر سر بپرسید از الگوی خرید چه پیشنهادی برای فروش بیشتر یا سفارش دوبارهٔ کالا دارد.
اگر فایلتان متن بلند است و عدد ندارد، کار فرق میکند و راهنمای خلاصه کردن PDF با هوش مصنوعی به کارتان می‌آید. برای کار بزرگ‌تر، کارشناس «تحلیلگر داده و اکسل» در بخش کارشناس‌های گیسو برای همین کار تنظیم شده است (صفحهٔ معرفی‌اش: تحلیل اکسل با هوش مصنوعی). این کارشناس هم فقط تحلیل میکند و فایل اکسل ویرایش‌شده پس نمی‌دهد. جدول زیر هزینهٔ تقریبی چند کار رایج را به نرخ امروز نشان میدهد؛ ردیف خلاصهٔ PDF پنجاه‌صفحه‌ای حدود هزینهٔ فرستادن یک فایل بزرگ را نشان میدهد:
| مدل | جواب یک پیام پشتیبانی | ترجمهٔ ۱۰۰۰ کلمه انگلیسی به فارسی | نوشتن یک مقالهٔ ۱۵۰۰ کلمه‌ای فارسی | خلاصهٔ یک PDF پنجاه‌صفحه‌ای | توضیح ۲۰۰ محصول فروشگاه | ۱۰۰۰ گفت‌وگوی پشتیبانی در ماه |
|---|---|---|---|---|---|---|
| DeepSeek Flash DeepSeek | ۳۱۴ سکه | ۱٬۵۶۹ سکه | ۲٬۲۰۹ سکه | ۴٬۵۳۳ سکه | ۵۳٬۴۵۹ سکه | ۶۲۷٬۵۵۶ سکه |
| Kimi K2.7 Code Moonshot (Kimi) | ۸۵۲ سکه | ۴٬۶۸۱ سکه | ۶٬۶۶۶ سکه | ۱۱٬۳۶۲ سکه | ۱۵۸٬۸۴۷ سکه | ۱٬۷۰۳٬۱۱۸ سکه |
| Gemini 3.8 Flash Google Gemini | ۸۷۲ سکه | ۴٬۷۹۴ سکه | ۶٬۸۲۸ سکه | ۱۱٬۶۲۲ سکه | ۱۶۲٬۷۰۰ سکه | ۱٬۷۴۳٬۲۱۰ سکه |
| DeepSeek V4 Pro DeepSeek | ۱٬۲۲۸ سکه | ۵٬۳۷۰ سکه | ۷٬۴۱۵ سکه | ۱۹٬۴۳۱ سکه | ۱۸۴٬۰۸۳ سکه | ۲٬۴۵۴٬۴۴۰ سکه |
| Grok 4.7 xAI (Grok) | ۲٬۰۳۳ سکه | ۸٬۸۹۰ سکه | ۱۲٬۲۷۶ سکه | ۳۲٬۱۷۰ سکه | ۳۰۴٬۷۶۳ سکه | ۴٬۰۶۳٬۵۰۶ سکه |
| Gemini 4 Argon Google Gemini | ۲٬۳۲۵ سکه | ۱۲٬۷۸۴ سکه | ۱۸٬۲۰۷ سکه | ۳۰٬۹۹۱ سکه | ۴۳۳٬۸۶۶ سکه | ۴٬۶۴۸٬۵۶۰ سکه |
| Claude Opus 5.5 Anthropic (Claude) | ۴٬۶۴۹ سکه | ۲۵٬۵۶۸ سکه | ۳۶٬۴۱۴ سکه | ۶۱٬۹۸۱ سکه | ۸۶۷٬۷۳۲ سکه | ۹٬۲۹۷٬۱۲۰ سکه |
| GPT-5.6 Sol OpenAI | ۴٬۶۴۹ سکه | ۲۵٬۵۶۸ سکه | ۳۶٬۴۱۴ سکه | ۶۱٬۹۸۱ سکه | ۸۶۷٬۷۳۲ سکه | ۹٬۲۹۷٬۱۲۰ سکه |
| Claude Fable 5.1 Anthropic (Claude) | ۱۱٬۶۲۲ سکه | ۶۳٬۹۱۸ سکه | ۹۱٬۰۳۵ سکه | ۱۵۴٬۹۵۲ سکه | ۲٬۱۶۹٬۳۲۸ سکه | ۲۳٬۲۴۲٬۸۰۰ سکه |
| GPT-6 Astra OpenAI | ۱۱٬۶۲۲ سکه | ۶۳٬۹۱۸ سکه | ۹۱٬۰۳۵ سکه | ۱۵۴٬۹۵۲ سکه | ۲٬۱۶۹٬۳۲۸ سکه | ۲۳٬۲۴۲٬۸۰۰ سکه |
هر ستون با یک برآورد ثابت از حجم کار حساب شده: جواب یک پیام پشتیبانی (۱٬۵۰۰ توکن ورودی و ۳۰۰ توکن خروجی)، ترجمهٔ ۱۰۰۰ کلمه انگلیسی به فارسی (۱٬۵۰۰ توکن ورودی و ۳٬۰۰۰ توکن خروجی)، نوشتن یک مقالهٔ ۱۵۰۰ کلمه‌ای فارسی (۱٬۰۰۰ توکن ورودی و ۴٬۵۰۰ توکن خروجی)، خلاصهٔ یک PDF پنجاه‌صفحه‌ای (۳۵٬۰۰۰ توکن ورودی و ۱٬۰۰۰ توکن خروجی)، توضیح ۲۰۰ محصول فروشگاه (۶۰٬۰۰۰ توکن ورودی و ۱۰۰٬۰۰۰ توکن خروجی)، ۱۰۰۰ گفت‌وگوی پشتیبانی در ماه (۳٬۰۰۰٬۰۰۰ توکن ورودی و ۶۰۰٬۰۰۰ توکن خروجی).
مدل‌های استدلالی پیش از جواب فکر می‌کنند و آن فکر هم توکن خروجی حساب میشود؛ هزینهٔ واقعی آن‌ها ممکن است از این جدول بیشتر شود.
به‌روزرسانی: ۱۴۰۵/۰۷/۳۰ ۲۲:۵۶ مبلغ‌ها به سکه، با قیمت امروز همان مدل در گیسو
بررسی‌های پیش از اعتماد به اعداد
آزمایش بالا نشان داد که نمی‌شود به حساب مدل متنی تکیه کرد. جمع‌های کل را همیشه خودتان با فرمول‌هایی که مدل داده در اکسل بگیرید. تعداد ردیف‌هایی را که مدل می‌گوید بررسی کرده، با تعداد واقعی ردیف‌های فایل مقایسه کنید. به تاریخ‌ها هم دقت کنید؛ مدل‌ها گاهی فاصلهٔ زمانی بین دو رویداد را اشتباه حساب می‌کنند. چرایی این خطاها را در راهنمای توهم هوش مصنوعی نوشته‌ایم.
دو کار ساده هم بیشتر اشتباه‌ها را می‌گیرد: یک ردیف را خودتان با ماشین‌حساب حساب کنید و با عدد مدل مقایسه کنید، و تعداد ردیف‌های هر دسته را با COUNTIF در اکسل بشمارید. اگر این دو با حرف مدل جور بود، به بقیهٔ تحلیلش بیشتر میشود اعتماد کرد؛ اگر نه، از همان‌جا دوباره بپرسید.
واحدها را هم بسنجید. مدل گاهی «بستهٔ ده‌تایی» و «کالای تکی» را یکی می‌گیرد، مگر اینکه در نام کالا یا در پرامپت روشن نوشته باشید. عدد پرت (مثلاً قیمت یک میلیون برای یک خودکار) را هم ممکن است بی‌سؤال بپذیرد و در جمع حساب کند. این‌ها را خودتان باید بگیرید؛ یک مرتب‌سازی ساده روی ستون قیمت در اکسل، عددهای عجیب را بالا یا پایین فهرست می‌آورد.
برای گزارش فروش با هوش مصنوعی لازم نیست ابزار داده‌کاوی یاد بگیرید؛ پرسش درست، فرمول درست و اکسل کافی است.
اولین کار: فروش ماه پیش را بدون نام و شمارهٔ مشتریها خروجی بگیرید و فقط ایرادها و فرمول‌های بررسی جمع را بخواهید. همین درخواست را در گیسو باز کنید؛ گفت‌وگویی با gemini-3.8-flash باز میشود که درخواست در آن نوشته شده. فایل را با «+» اضافه کنید؛ تا دکمهٔ ارسال را نزنید، چیزی فرستاده و حساب نمی‌شود.
